Ana sayfa Genel PSİKOLOJİK DEĞERLENDİRMELER İLE İLGİLİ ETİK KURALLAR

PSİKOLOJİK DEĞERLENDİRMELER İLE İLGİLİ ETİK KURALLAR

91
https://pixabay.com/tr/illustrations/etik-ahlaki-g%C3%BCvenilirlik-insanl%C4%B1k-2110590/

Bu içerik, Klinik Psikolog Pelin Bingöl tarafından hazırlanmıştır.

Test Hazırlamak…
Psikologlar, test uygulayabildikleri gibi kültüre uygun testler de geliştirebilirler. Bir değerlendirme aracı hazırlanırken; test deseni, standardizasyonu, geçerliği, güvenirliği, yanlılık durumunun
azaltılması ya da bertaraf edilmesi ve kullanım önerileri için uygun psikometri işlemleri kullanır ve belgelerler.
Psikologlar aynı zamanda yurt dışında kullanılan bir testi kendi kültürüne uyarlayabilmektedirler. Ancak uyarlama yapılan testlerde de yukarı da sözü geçen değişkenlikler göz önüne alınmalıdır.

Değerlendirme Sonuçlarının Yorumlanması
Psikolog, değerlendirme sonuçlarını yorumlarken; test sonuçlarının yorumlarını değiştirebilecek etkenlere dikkat etmelidir. Örneğin çocuğun testte aç, uykusuz gelmesini dikkate almak bu duruma örnektir. Ya da herhangi bir ilaç aldıktan sonra testte gelmesi, test ortamının sıcaklığının düşük
olması, test çözerken ortama birinin girmesi, testin uygulandığı kişinin körlük veya sağırlık gibi bir engellinin olması gibi etkenler test puanını etkilemektedir. Bu durumda anlaşıldığı üzere testin
hatalı yorumlanmasına yol açacaktır. Benzer şekilde stroop testini renk körü birinin okuyabilmesi pek de mümkün görünmemektedir. Bu sebeple psikologlar yorumlamayı değiştirebilecek faktörlerin farkında olmalı ve eğer puanlamanın bunlara bağlı değiştiğini düşünüyor ise bu durumları mutlaka raporlandırmalıdır.

Niteliksiz/ Yetkinsiz Kişiler Tarafından Değerlendirme
Psikolog, psikolojik değerlendirme tekniklerin niteliksiz kişilerce kullanmasına izin vermez. Ancak eğitimini henüz tamamlamamış psikologlar süpervizyon altında bu testi öğrenmeyi
deneyebilirler.

Geçerliliğini Yitirmiş Testler ve Test Sonuçları
Psikologlar, değerlendirmelerini veya önerilerini veya müdahale hükümlerini, güncel amaçlar bakımından eskimiş ve işlevselliğini kaybetmiş bilgi ve test sonuçlarına dayandırmaz.

WISC-R ———- WISC-IV (zeka testleri)
Örneğin WISC-R testinin eğitimi bazı kurumlarda halen verilmekte ve uygulanmaktadır. Ancak bu testin normları oldukça eskidir. Bu durumda sonuçların daha yüksek çıkmasına sebebiyet verebilmektedir. Kısaca değişen dünyanın taleplerini karşılayamamaktadır. Bu nedenle yalnızca daha güncel olan WISC-IV testinin eğitimi verilmeli ve uygulanmalıdır.

Test Puanlaması ve Yorumlama Hizmetleri
Psikologlar tüm psikolojik testleri hem doğru uygulamak hemde doğru yorumlamaktan sorumludur. Bazen de psikologlar bazı testleri puanlamayı ya da uygulamayı diğer meslektaşlarına
öğretmektedirler. Öğretme aşamasında işlemlerin amaçlarını, normlarını, güvenirlik, geçerlilik ve uygulama ve puanlama kriterlerini doğru bir biçimde aktarması önemlidir. Bazı testlerde bilgisayardan faydalanılmaktadır. Örneğin MMPI testinin bilgisayarda puanlaması ve yorumlanmasını sağlayan bir uygulama mevcuttur. Bu tarz testlerde doğru işlediği koşulda
bilgisayarı kullanmak mümkündür.

Test Sonuçlarının Açıklanması
Psikolog, sonuçları uygun, doğru ve kişinin anlayabileceği bir dille açıklamakla yükümlüdür. Sonuçları ya testi alan kişiye ya da testi alan kişiden sorumlu olan kişiye aktarmalıdır.

Ancak psikologlar test sonuçlarını açıklayamayacağı durumlarla da karşılaşmaktadır. Yasal vakalar ve kurumsal danışmanlık değerlendirmeleri bu duruma örnektir. Bu tarz durumlarda değerlendirme süreci başlamadan evvel yetkili kişiye sonuçların kendisine iletilmeyeceği bilgisi verilmelidir.

Eğitim Amaçlı Değerlendirmelerin Paylaşımı
Test raporları eğitim amaçlı kullanıldığında, testi alan kişinin kimlik bilgilerinin saklanması gereklidir.

Testlerin Uygunsuz Kullanımı
Testler güvenilir ve geçerli olsa bile, her test kendi amacı içerisinde değerlendirilip ona göre uygulanması ve amacı dışında kullanılmaması önemlidir. Örneğin dikkat değerlendirmek isteniyorsa kişiye MMPI testi uygulamak doğru olmayacaktır.

Yetkinlik Alanının İçinde Kalmak
Psikolojik testlerin uygulanması, puanlanması ve yorumlanması için psikoloji lisans mezunu olmak gerekli ancak yeterli değildir. Testleri uygulamak, puanlamak ve yorumlamak için yetkin olmak
gereklidir. Bunun içinde o testin eğitimini, süpervizyonunu almış olmak ve bu testi uygulama konusunda deneyim kazanmış olmak önemlidir.

Bir alandaki yetkinlik diğer alanlara genellenemez. Örneğin bir yetişkinin nöropsikolojik işlevselliğini değerlendirmede yetkin olabilirsiniz ancak bir çocuğun zihinsel güçlük ve
zayıflıklarını değerlendirmede yetkin olamayabilirsiniz.

Test Uygularken Standart İşlemleri Takip Etmek
Testleri uygularken standart işlemleri takip etmek oldukça önemlidir. Burada test her uygulandığında aynı yönergelerin verilmesinden, aynı ortamda uygulama yapılmasından söz
edilmektedir. Kısaca bir testin standartlarında çocuğa kırmızı kalem verilmesi veya silgi verilmemesi varsa test her uygulandığında bu yönerge geçerli olmalıdır. Eğer bu standartlar
bozulursa o zaman normlarda bozulmuş olmaktadır.

Yani kişilerin puanlarını karşılaştırmak amacıyla bütün şartlar eşit olmalıdır. Örmeğin MMPI uygularken dikkat edilmesi gereken noktalardan biri de kişinin psikologun gözetimi altında soruları
doldurması gerekliliğidir. Bu sebeple danışandan soruları evde doldurmasını talep etmek oldukça yanlış bir müdahale olacaktır.

Bir önceki yazımız olan PSİKOLOJİK TESTLER başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here