Bu içerik, Klinik Psikolog Pelin Bingöl tarafından hazırlanmıştır.
Vajinismus: Vajinaya giriş teşebbüslerinin yarattığı strese bağlı olarak vajina etrafındaki kasların kasılarak penis girişine izin verilmemesi durumudur.
DSM V TANI ÖLÇÜTLERİ
A. Aşağıdakilerden birinde (ya da çoğunda), süreli ya da yineleyici güçlük çekmek;
1.Birleşme sırasında vajinaya girememe,
2.Vajinaya girme ya da girme girişimleri sırasında vulvovajinada ya da pelviste belirgin ağrı duyma,
3.Vajinaya girme eyleminin gerçekleşeceği beklenirken ya da vajinaya girme sırasında ya da girilmesinden ötürü, vulvovajinada ya da pelviste ağrı duymayla ilgili olarak belirgin bir korku ya
da kaygı duyma,
4.Vajinaya girme girişimi sırasında pelvis tabanı kaslarını çok germe ya da sıkma
B. A tanı ölçütlerinde belirtiler, en az yaklaşık altı aydır sürmektedir.
C. A tanı ölçütlerinde belirtilen, kişide, klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya neden olur.
D. Bu cinsel işlev bozukluğu, cinsel kökenli olmayan bir ruhsal bozuklukla daha iyi açıklanamaz ya da ağır bir ilişki bozukluğundan (örn. Eşin kaba güç kullanması) ya da gerginlik yaratıcı önemli başka etmenlerden kaynaklanmamaktadır ve bir maddeye/ilaca ya da başka bir sağlık durumuna bağlanamaz.
YAYGINLIK
❖ Toplumda görülme sıklığı %1-6 arasındadır.
❖ Kliniğe başvuran kadınların %60-70’inin temel başvuru nedeninin cinsel birleşmenin sağlanamaması, yani vajinismus olduğu saptanmıştır.
OLUŞ NEDENLERİ
❖ Anne baba arasındaki negatif ilişki biçimi
❖ Aşırı tutucu dindar yetiştirme biçimi.
❖ Cinselliğin bir tabu olduğu aileler de yani cinselliğin adının asla anılmadığı, hatta günah olduğunun düşünüldüğü ailelerde kişiler cinsellikle ilgili eksik bilgilere ve yanlış inançlara sahip olmaktadır.
❖ Cinsellik ve neticeleri ile ilgili negatif / gerçek dışı beklentiler.
❖ İlk gece aşırı canın yanacağına veya fazla kan kaybedileceği yönündeki mitler sebebiyle kişi ağrı duymaktan korkmaktadır.
❖ Hamile kalmaktan korkma
❖ Henüz oturmamış bir ilişki, yeni bir ilişki veya olumsuz bir ilişkinin varlığı,
❖ Eşler arasında iletişim biçimi,
❖ Kişinin kendisi veya bedeniyle ilgili olumsuz duygulara sahip olması
❖ Nevrotik kişilik özellikler (Örneğin OKB’si olan bir kişinin mikrop sebebiyle dokunmaktan
kaçınması)
❖ Erken travmatik yaşantılar
❖ Cinsel istismara maruz kalma
DUYGULAR
❖ Bu sorunu yaşayan kadınlar kendilerini kadınlık anlamında eksik, sorumluluklarını yerine getiremedikleri için ezik ve suçlu hissetmektedirler.
❖ Erkekler ise reddedildiklerini, istenmediklerini düşünürler. Bu durumda eşlerine karşı öfkelenmelerine yol açmaktadır. Erkeğin ‘’yine olmayacak’’ ‘’yine beni istemeyecek’’, ‘’ya beni
reddederse’’ şeklindeki kaygıları zaman zaman sertleşme sorunu yaşamasına da sebep olabilmektedir.
❖ Bu durum sebebiyle çiftler ailelerinden devamlı baskı görebilirler. Kadın suçlanabilir, erkek evliliğini bitirmeye zorlanabilmektedir.
UYGUN OLMAYAN YAKLAŞIMLAR
❖ Zara kesik atma (Himenektomi)
❖ Genel anestezi altında cinsel birleşmenin sağlanması
❖ Ağrı kesiciler
❖ Cinsel ilişki öncesi alkol kullanmak
❖ Cinsel ilişki öncesi vajinaya sıcak su banyoları
❖ Girişimsel tek seanslık çözüm önerileri
❖ Vajinismusta botoks toksini uygulaması
❖ Hipnoz
CİNSEL TERAPİ (BDT YAKLAŞIMI)
❖ İlk olarak deneyimlenen cinsel sorunun vajinismus olduğu ve nasıl ortaya çıktığı anlatılmaktadır. Başka bir ifadeyle bu kasların istemsizce kasıldığını ve bu kasılmaya kaygının
neden olduğu anlatılmaktadır.
❖ Bunun bir kadın sorunu değil çift sorunu olduğu ve bu sebeple tedavinin çift olarak yapılması gerekliliği vurgulanmalıdır.
❖ Tedavinin ilk aşamalarında cinsel birleşme denemesi yapılmamaktadır.
❖ Cinsel öykü alınırken erkek ve kadın ayrı ayrı görüşmeye alınmaktadır. Örneğin çiftlerden birinin istismar öyküsü olabilir ancak bunu eşiyle paylaşmamış olabilir. Bunun yanı sıra evlilik
öncesi deneyimler ya da evlilik içerisinde başka bir kişiyle yaşanan bir birliktelik söz konusu ise kişi bunu eşine paylaşmıyor olabilir ancak uzmana aktarabilir. Uzmanın bu detayları öğrenmesi
gerekmektedir.
❖ Kadın kontrolünün kendisinden gittiğini düşündüğü için kaygı duyabilir. O nedenle tedavinin her aşamasında kontrol kadında olmalıdır.
❖ İlk aşamada cinsel fizyoloji ve anatomi hakkında bilgi verilmesi. Vajina için fileli etek örneği verilerek ne kadar açılabildiği gösterilebilinir. Örneğin bir bebeğin başı yaklaşık 50 cm ve
kemiklerle kaplı sert bir yapıdır. 50 cm sert bir yapının vajinadan çıkabildiği gerçeğinin verilmesi ve buna karşılık penisin yapısının konuşulması önemli bir noktadır.
❖ Cinsel mitler üzerinde bilişsel odaklı çalışma
❖ Gevşeme egzersizleri
❖ Kendi bedenini tanımak önemlidir. Kişi kendi bedenini tanıdığı noktada karşı tarafa geri bildirim verebilir.
❖ Bu süreçte çiftin birbirine dokunarak duyarlı noktalarını öğrenmeleri önemlidir.
❖ Kadının kendi kontrolünde olduğu için bu süreçte parmak egzersizleri önerilmektedir.
❖ Cinsel ilişkinin aşamalı olarak denenmesi.
❖ Tedavide erkek partnerin kendini geride ve eksik hissetmemesi için katılımının aktif olması sağlanmaya çalışılır.
❖ Tedavinin hemen sonrasında hamile kalmak tercih edilen bir durum olmadığı için egzersizlerin başladığı aşamalarda olası hamileliğin önlenmesi açısından gerekli önlemler hatırlatılmalıdır.
❖ Cinsel birleşme sağlandıktan sonra eylemin pekişmesi açısından tekrarlanması önemlidir.
❖ Tüm bunlarla birlikte ilişkileri ve hayatlarıyla ilgili diğer durumlarda seansta ele alınmaktadır.
KAYNAKÇA
APA. (2013). Dsm-5 tanı ölçütleri başvuru el kitabı. Ankara: Hekimler Yayın Birliği.
Bir önceki yazımız olan Cinsel İşlev Bozuklukları: Denetimsiz Boşalma başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.
