Bu içerik, Klinik Psikolog Öznur Büber tarafından hazırlanmıştır.
Empati,
Başkasının benden farklı olduğunu,
Benden farklı düşünebileceğini ve hissedebileceğini bilmek,
Mutluluk, şaşkınlık, öfke, hayal kırıklığı, üzüntü gibi duyguların farkında olmak,
Başkalarının yaşadığı olaylarda onun yerine kendini koyup ne hissedebileceğini düşünmek,
diğer kişinin ne hissedebileceğini anlamak,
Karşısındaki kişiyi rahatlatabilmek için onun neye ihtiyacı olduğunu tahmin edip buna uygun davranışta bulunmaktır.
Çocuklara akademik becerilerin yanında sosyal duygusal becerilerini kullanmalarına yardımcı olmalıyız. Empati ile çocuklar, daha iyi bir takım oyuncusu olabilirler. Kendini tanıyan, duygularını fark edip yönetebilen ve bu becerilerini iletişim için kullanan bireyler haline gelebilirler. Karşımızdakinin duygularını anlamak ve yorumlamak için önce kendi duygularımızı anlamamız ve yönetmemiz gerekir. Kendimize dair böyle bir anlayışa sahip olmak, duygularımızı tanımlamak için kullanacağımız temel bir dağarcığa sahip olmamızı gerektirir. Duygularımızı, hissettiklerimizi tanımlayabilecek duygusal okuryazarlığa sahip olmalıyız.
Çocuğunuz için neler yapabilirsiniz?
Yaşadığı duyguları ifade edecek kelimeleri günlük hayatta kullanmaya özen gösterebilirsiniz. Duygular farklı şekillerde ortaya çıkar. Çocuğunuza hislerini anlamalarında yardımcı olabilirsiniz. “Sevinçliyim, mutluyum, sinirliyim, hayal kırıklığına
uğradım, üzgünüm, kıskandım, huzurluyum, şoka uğradım vb.” gibi basit şeylerle başlayıp çocuğunuz olgunlaştıkça kelimeleri geliştirebilirsiniz.
Başkalarının ne hissetmiş olabileceğini örneklerle paylaşabilirsiniz.
Empati nasıl gösterilir, model olup önerilerde bulunabilirsiniz. “Arkadaşının oyuncağı kırılmış, yapıştırmasına yardım edelim.”
Kızgınlık, üzüntü gibi duyguları yaşamasına izin vererek bu duyguların hayatın bir parçası olduğunu kavramasını sağlayabilirsiniz. Onu hep mutlu etmeye çalışırsanız zor duyguları
kontrol etmeyi öğrenemez. Böyle bir duygu yaşayan arkadaşına yardımcı olması kolay olmaz.
Duygulara isimler vermek dışında, paylaşmanın ve sıra beklemenin önemi hakkında da açıkça konuşabilirsiniz. Çocuk bir kez kendi duygularını anlarsa, başka insanların
duygularını da anlar ve yaptığı davranışlar başkalarını etkilediğinde, kendi duygularından referans alabilir.
Çocuğunuzu, gün içinde yaşadığı sorunlara çözüm yolları bulması konusunda yüreklendirebilirsiniz, çok yaratıcı oldukları keşfedeceksiniz.
Empatinin gelişmesi zamanla ve yavaş yavaş olur. En önce yakın ilişkide olduğu kişilerle bunu yapabileceğini unutmayınız. Sizin yaşadıklarınızı anlaması için duygularınızı ona ifade
edip anlamasına yardımcı olabilirsiniz. Model olmak, sosyal öğrenmelerde önemli olduğu gibi, empati gelişiminde de etkilidir.
Empati, karşınızdakilere daha iyi davranmaktan daha fazlasıdır. Empati, daha iyisini yapmaktır. Başlıca özellikleri iletişim ve değişim olan bir çağda, okul ortamında ilişkiler kurabilen ve bunları yönlendirebilen öğrenciler yarının çalışma ve yönetim ortamlarında kendilerini ortaya koyabileceklerdir.
Gelecekte nasıl bir yol seçerlerse seçsinler veya hangi işleri üstlenirlerse üstlensinler, başkalarının duygularına ve bakış açılarına empatiyle yaklaşma iyi iletişimin, ekip çalışmasının ve güçlü liderliğin temelidir.
Kaynaklar: Çocuklarda Empati Nasıl Gelişir? Psk. Yaprak Veziroğlu
Empati için Rehber, www.ashokaturkiye.org
Concept Analysis of Empathy,Theresa Wiseman, Sosyal Duygusal Öğrenme Merkezi
Bir önceki yazımız olan Ebeveynlikte Mindfulness başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.
