Ana sayfa Genel Biriktiricilik Bozukluğu

Biriktiricilik Bozukluğu

153
https://pixabay.com/tr/illustrations/ai-olu%C5%9Fturuldu-araba-ara%C3%A7-oto-8118357/

Bu içerik, Klinik Psikolog Pelin Bingöl tarafından hazırlanmıştır.

Biriktirme veya toplama birçok insan için gözde bir hobi olabilir. Bir şeyleri atmak her zaman zordur. Hele ki bahsettiğimiz şey bizim için aşırı kıymet biçtiğimiz, özenle biriktirdiğimiz bir şey
ise daha da zor bir hal alabilmektedir. Bilyeler, biriktirilen pullar, para koleksiyonları… Emek emek toplanan bu nesnelerin atılacağını düşündüğümüzde yaşayacağımız üzüntüyü tahmin
edebiliriz. Peki bu hangi noktada biriktirme bozukluğuna işarettir?

Tanımı
1) Kişi gerçek değerlerine bakılmaksızın sahip olduklarının atılmasında veya onlardan ayrılmada
süreğen zorluk yaşamaktadır. (Değerinin ne olduğu önemli değildir, hatta genelde işe yaramaz
eşyaların varlığından söz edilebilinir.)
2) Bu zorluk, söz konusu nesneleri saklaması gerekliliği algısından ve onları elden çıkartmanın
verdiği sıkıntıdan kaynaklanmaktadır.
3) Kullanılan alanın düzeni, tasarlama amacını kısıtlayacak derecede bozulmuştur. Yaşam
alanlarında bir yığıntı yoksa bu ancak üçüncü kişilerin girimleriyle sağlanmıştır.
4) Bu durum (yığıntılar) nedeniyle işlevsellikle klinik açıdan belirgin zorlanma ve yetersizlik
meydana gelmiştir. Bu kişiler bu sebeple izole bir yaşamı tercih eder, kimseyle görüşmek
istemez ve evlerine birilerinin gelmesini de kabul etmezler. Çünkü bu onlarda utanç duygusu
yaratabilmektedir. Klinisyenler özellikle eve kimsenin istenmemesi davranışından
şüphelenmektedir.

TANI İÇİN
1- Edinme davranışının olması lazımdır (Aşırı ve kompulsif bir şekilde edinme)
İşe yaramayan nesnelere aşırı bağlılık, bunlardan ayrılmakta kaçınma ve ayrılmak istememektedir.
Edinilen nesnelere kağıt, bardak, gazete kağıdı, elektrik kablosu gibi nesneler örnek gösterilebilinir.
Aynı zamanda biriktirdikleri nesnelerin kaybolması, çalışması, ödünç verilmesi büyük kaygı ve
korku kaynağıdır.

2- Biriktirme bozukluğu kronik bir rahatsızlıktır.
Epidemiyolojisi %2’dir. Ancak gizli tutulduğundan sıklığının daha fazla olduğu tahmin
edilmektedir. Görülme sıklığı yaşla beraber artmaktadır. Çünkü yaşla beraber şiddeti artma eğilimindedir. O nedenle bu rahatsızlık yaşlı kişilerde daha sık görülmektedir. Uzun zamandır var
aslında ancak gittikçe biriktirilen materyal artmaya başladığı için fark ediliyor denilebilinir. Bu noktada tedaviye başlama yaşının 40-50 yaşlar aralığı olduğu bilinmektedir. Tabi sayılan tüm durumların diğer bozukluklarda olduğu gibi kişinin akademik, iş ve kişilerarası
ilişkilerinde kısaca işlevselliğinde zorlanmaya sebep vermesi kaçınılmazdır.Bahsi geçen durum koleksiyonculukla karıştırılmamalıdır. Koleksiyonculukta bir nesne biriktirme
vardır. Kısaca para gibi tek bir nesneye odaklanılmaktadır ancak biriktiriciler pek öyle değil onlarda birden fazla nesne mevcuttur. Elbette altta yatan psikolojik süreçler aynı olabilir ancak biriktirme
bozukluğunda işlevselliğin bozulması gibi ayırt edici durumlar söz konusudur.

3-Hayati tehlikesi olan bir bozukluk
Yangın çıkma, boğulma, mikrop kapma, enfeksiyon kapma ve bunlara bağlı ölümler bu duruma örnektir. İstiflemenin kronik seyri ve yaş ilerledikçe şiddetinin artış göstermesi ile özellikle yaşlı hastalarda istiflenen nesnelerin yaşam alanlarını daraltmaları ve fiziki engellere yol açarak düşmeden kaynaklı komplikasyonların gelişme riski artmaktadır. Aynı zamanda istiflenin
maddelerin çoğunun atık ve kolay yanabilen maddeler olabilmesi sebebiyle yangın riski artmıştır.
Yangına bağlı ölümlerin %6’sının istiflemeden kaynaklandığı bilinmektedir.

4-Tedaviye kendileri gelmiyorlar.
Çünkü bu kişilerin iç görüleri sınırlıdır ve daha çok 3.şahıslar tarafından ya da bazı kurumlar
tarafından (belediye, valilik gibi) tedaviye getirilmektedir. Kendilerinin tedavi başvurmak gibi
istekleri olmuyor kısaca kendi içinde bulunduğu durumdan da rahatsız olmuyorlar.

5-Yaşam alanlarındaki kısıtlanma
Eşyaların değersiz, tehlikeli veya sağlıksız olmalarına rağmen atılamaması ve aşırı derecede
biriktirilmesi sonucunda hareket kabiliyeti ile birlikte yemek pişirme, temizlik, hijyen sağlıklı ve
uyku gibi temel etkinlikleri etkilenir.

Biriktirme Bozukluğunun Görünümleri

Kompulsif Edinme

Kompulsif Olarak Satın Alma:
-İndirimli ürünler
-Evden alışveriş ağı (internetten eve sık sık alışveriş yapma)
-Reklam broşürleri, ev ilanları (kolay ve kimse bu miktarı görmemektedir)
-Ücretsiz alınabilen ürünleri kompulsif edinme
-Hediyeler
-Çöp karıştırma, çöp toplama
-Çalma, birilerinden bir şey isteme, satın alma (kompulsif alışveriş, bibliyomani, hayvan biriktirme)
*Bibliyomani= daha sonra okurum, ihtiyaç duyarım sonra diye kitap biriktirme

Saklama
-İşlevi olmayan eşyaları saklama, atamama ile biriktirmedir.
‘’Bu bana … kişiyi hatırlatıyor’’
‘’Bu benim yaşamımı yansıtıyor’’
‘’Bu benim bir parçam’’
‘’İhtiyacım olabilir’’
‘’Bazıları bunu kullanabilir.’’
‘’ Bundaki potansiyeli görmüyor musunuz?’’
‘’Bir baksanıza güzel değil mi?’’ vb.

Sınıflandırma (Organizasyon)

Evin durumu
-Dağınıklık
-Önemli ile önemsiz nesnelerin birbirine karışması
Davranış
Eşyaların, görüş açısı dışında kalma korkusu. Her an o eşyaya ulaşma isteği. Görünür olmazsa
bulamazsam korkusu
Kararsızlık
Sınıflandırma Sorunu
Eşyaları kategorilendirme, sınıflandırma problemleri

Elden Çıkarmada Zorlanma

İnsanların herhangi bir şekilde değer vermedikleri veya değerleri görmedikleri bu nesnelerden
kurtulmada veya onları atmada yaşadığı zorluktur. Saklamaya benzetmektedir. Duygusal bağ
fazladır.

Bu Bozukluğun Teşhisi İçin
-‘’Asla kullanmayacağınızı bildiğiniz şeyleri toplamaktan kendinizi alamıyor musunuz?
-‘’Çok üzücü olduğu için bir şeyleri elinizden çıkarmakta zorlanıyor musunuz?’’
-‘’Dağınıklık yüzünden evinizin % kaçını kullanamıyorsunuz?’’
-‘’Eşyalarınız düzensiz mi?’’
-‘’Evinizdeki dağınıklık sizi utandırıyor mu?’’

Bir önceki yazımız olan Anormalliği Değerlendirirken Ele Alınan Özellikler başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here