Ana sayfa Genel Fetişizm Nedir?

Fetişizm Nedir?

62

Antropologlar fetiş kelimesini, sahibini koruyan ya da ona yardım eden güçlere sahip nesneleri tanımlamak için kullanırlardı. Psikopatolojide fetişizm ise cansız nesneler veya beden parçalarına dair duyulan cinsel arzu olarak kullanılır. Buradaki cinsel odaklanma insan vücudu ile yakın ilişkili nesneler üzerinedir. Yaygın fetiş kaynağı nesneler kadın iç çamaşırları, ayakkabıları veya deriden yapılmış kıyafetlerdir. Fetiş kaynağı beden parçaları ise genellikle ayaklar, eller ve saçları içermektedir.

Fetişizmin kadınlara kıyasla erkeklerde çok daha yaygın olduğu bilinmektedir. 2016’da genç yetişkin erkekler arasında yapılmış bir araştırmada, katılımcıların %28’i bir fetişe sahip olduklarını belirtmişlerdir. Amerika’da 2.765 kişinin katılımı ile yapılmış bir başka araştırmaya katılan erkeklerin ise %11’i bir tür fetiş sahibi olduklarını ifade etmişlerdir.  

Fetiş nesneye duyulan arzu dokunmak, koklamak, okşamak gibi eylemleri içerir. Kişi kendi nesneye dokunmanın yanı sıra bazı fetiş durumlarında cinsel ilişki sırasında nesneyi giyerek ya da partnerine giydirerek tahrik olur.

DSM V’e göre bir kişinin fetişizm bozukluğu tanısı alması için;

  • Kişinin en az altı aylık süre boyunca düşlemler, itkiler ya da davranışlar olarak kendini gösteren, yaşamayan cansız nesneleri kullanmaktan ya da cinsel organlar dışı bir vücut bölgesine özel olarak odaklanmaktan cinsel olarak çok uyarılması
  • Bu cinsel dürtülerine göre davranması ya da bu kişinin cinsel dürtülerinin ya da fantezilerinin belirgin bir sıkıntıya ya da kişiler arası sorunlara neden olması
  • Bu fetiş nesnelerinin aykırı giyimde kullanılan kadın giysileri ya da taklit genital uyarı sağlamak amacıyla tasarlanmış araçlarla sınırlı olmaması gerekmektedir.

Nesne fetişlerinde iki tip yer almaktadır: form fetişleri ve medya fetişleri. Form fetişinde önemli olan nesnenin şeklidir; yüksek topuklu ayakkabı gibi. Medya fetişinde ise nesnenin yapıldığı malzeme önemlidir; ipek, kadife ya da deri gibi.

Nedenleri

Fetişizm genellikle çocukluk çağlarında başlamasına rağmen bozukluk haline gelmesi ergenlik döneminde olur. Bir kez başladıktan sonra ise kronik olma eğilimini gösterir. Şu ana kadar tanımlanmış belirli sebepler bulunamamıştır. Ancak bazı teorisyenlere göre fetişizm belli çocukluk deneyimlerinden başlar. Bu dönemlerdeki nesnelerin çocukların ilk cinsel uyarılmaları ile bağdaştırılması, daha ileride fetiş nesneleri olarak görülmesine neden olabilir. Diğer teorisyenler ise normal cinsel yaşamda tatmini sağlayamayan kişilerin, toplumda anormal kabul edilen eğilimler doğrultusunda cinsel uyarım hedeflediklerini belirtmiştir. Öte yandan, fetiş sahibi olan birçok kişinin erkek olduğunu göz önünde bulundurarak, bu bozukluğun erkeklerin kendi maskülenlikleri ve güçlerini sorgulamalarından veya reddedilmekten korkmalarından kaynaklı olabileceği belirtilmiştir. Bu erkekler fetiş objelerini kullanarak cansız bir nesne üzerinde tam hakimiyet sağlayabilmekte ve kendi yetersizlik hislerini göz ardı edebilmektedirler.

Tedavisi

Fetişlere dair fanteziler sanıldığından daha yoğundur ve birçok durumda kişi için zararsızdır. DSM’de yer aldığı üzere onların bozukluk olarak kabul edilmesi sadece kişinin günlük hayatında stres veya işlevsizliğe yol açıyorsa mümkündür. Eğer yoğunlukları çok fazla ve kişinin günlük hayatındaki etkileri zarar verici düzeydeyse etkili bir tedavi uzun dönemli olmalıdır. Bu konuda yapılmış araştırmalarda bilişsel davranışçı terapilerin ihtiyaç halinde ilaç tedavisi ile birleştirilerek yarar sağladıkları görülmüştür.

Kaynaklar

American Psychiatric Association (2013), Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition

https://www.psychologytoday.com/intl/conditions/fetishistic-disorder

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here