Ana sayfa Genel Instagram Beğenileri & Sosyal Karşılaştırma Kuramı

Instagram Beğenileri & Sosyal Karşılaştırma Kuramı

161

Günümüzde Instagram o kadar yaygın kullanılan bir sosyal medya aracı haline geldi ki, kullanmayan kişilerin çok ciddi bir azınlıkta olduğu kabul ediliyor. Her gün en az 200 milyon kişinin Instagram kullandığı tahmin ediliyor. İnsanların birçoğu yaşadıkları anın tadını çıkarmak yerine ‘kendilerinin en iyi fotoğrafını’ çekmeye ve bunu çeşitli filtrelerden geçirerek, üzerinde oynayarak paylaşmaya ciddi zaman harcıyorlar. Bu da toplum içerisinde, özellikle de kadınlar arasında, gerçekçi olmayan bir ‘beden ideali’nin yayılmasına ve beslenmesine neden oluyor. Bu konuda yapılmış birçok çalışma, özellikle genç kadınların bedenleriyle ilgili tatminsiz ve mutsuz hissetmelerinin ve devamlı zayıflama isteklerinin, Instagram kullanımı ile oldukça tetiklendiğini ortaya koydu. Peki nasıl?

Sosyal Karşılaştırma Kuramı

Leon Festinger tarafından 1954 yılında geliştirilen sosyal karşılaştırma kuramına göre insanlar çevresiyle var olur. Yani herkes kendini etraftakilere göre tanımlarlar. İyi veya kötüyü dışarıdakilere göre değerlendirir, ona göre beğenir ya da beğenmez. 

Aşağı & Yukarı Yönde Sosyal Karşılaştırmalar

Kişiler kendilerini çevredekiler ile karşılaştırmayı aşağı veya yukarı yönde yapma eğilimindedir. Birey eğer kendini olumlu görmek veya iyi hissetmek istiyorsa kendilerinden daha kötü durumdakilerle kendini karşılaştırır. Buna aşağı yönde sosyal karşılaştırma denir. Tam tersi, kişi kendinden daha başarılı, daha üst gördüğü kişilerle kendini karşılaştırırsa bu da onun için yukarı yönde bir karşılaştırma olur. Bu tarz karşılaştırmalar kişilerin benlik değerini düşürür. Aşağı yönde olanların ise benlik algısını arttırdığına dair çeşitli çalışmalar vardır.

Sosyal Medya Bu İşin Neresinde?

Sosyal medyanın, sosyal karşılaştırma süreçlerini tetiklediği bilinmektedir. Ergenlik dönemindeki kızlarla yapılmış bir çalışmada, eğer kızlar kendi hemcinsleri olan akranlarıyla ve medyadan tanınan ünlü kişilerle (modellerle) kendilerini sosyal olarak karşılaştırıyorlarsa, vücutlarından duydukları tatmin düzeyinin azaldığı bulunmuştur.  Aynı zamanda başka araştırmalarda, kadınların erkeklere kıyasla kendilerini gerçekçi olmayan medya hedefleri (modeller/ünlüler) ile daha fazla karşılaştırdıkları (yukarı yönde karşılaştırmalar yaptıkları) bulunmuştur.

Instagram, insanlara birbirlerinin görünüşleri üzerine yorum yapma imkanı tanımaktadır. Başkalarından alınan olumsuz yorumlar, kişinin kendi bedenine dair mutsuzluğunu, yeme bozukluklarını ve psikolojik sağlığını tehlikeye atarken, olumlu yapılan yorumlarda da kişinin o anki duygu durumunun yükseldiği  görülmüştür.

Instagram beğenilerinin, kişilerin pozitif benlik algısını beslediği bilinmektedir. Aslında fotoğraflardaki beğeni sayıları, sanılandan daha büyük önem taşımaktadır. Öyle ki sosyal karşılaştırma teorisindeki yukarı ve aşağı yöndeki sosyal karşılaştırmalar, kişinin kendi benlik saygısı ve beden algısını oldukça etkilemektedir.

Bir araştırmada, Instagram’a başkaları tarafından konan fotoğrafların (aşırı zayıf ve normal vücutlar) ne kadar beğeni aldığının diğer kadınların kendi bedenlerinden memnuniyetsizliklerini nasıl etkilediği araştırılmıştır. Bu araştırmaya 18 – 30 yaş arasında 220 üniversite öğrencisi kadın katılmıştır. Araştırma sonucunda kadınların, aşırı zayıf başka kadınlara dair fotoğraflar çok beğeni aldığında kendilerini daha kötü hissettikleri görülmüştür. Normal vücuda sahip kişilerin aldığı beğeni sayısı işe kişileri duygusal olarak etkilememiştir. 

Sonuç olarak, Instagram eğlenceli ve neşeli bir mecra olmasının yanı sıra bazı tehlikeler barındırmaktadır. Bunların en başında kişinin benlik saygısını ve beden memnuniyetinin azalması riski yer almaktadır. Hepimiz kendi güzelliğimize / yakışıklılığımıza dair algımızı kendimizi başkaları ile karşılaştırarak belirliyoruz. Bu nedenle Instagram fotoğraflarının birçoğunun gerçeği yansıtmadığını, ideal vücut ölçüsünün tek tip olmadığını akılda tutmak oldukça önem taşımaktadır. 

 

 

Kaynaklar

Festinger L (1954). “A theory of social comparison processes”. Human relations7(2), 117–140.

Tiggemann, M., Hayden, S., Brown, Z., & Veldhuis, J. (2018). The effect of Instagram “likes” on women’s social comparison and body dissatisfaction.

Tiggemann, M., & Barbatto, I. (2018). “You look great!”: The effect of viewing appearance-related Instagram comments on women’s body image.

https://tr.wikipedia.org/wiki/Sosyal_kar%C5%9F%C4%B1la%C5%9Ft%C4%B1rma_kuram%C4%B1

Bir önceki yazımız olan Yalancının Beden Dili başlıklı makalemizde beden dili ve yalan hakkında bilgiler verilmektedir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here