Ana sayfa Genel Renklerin Psikolojisi

Renklerin Psikolojisi

208

Renklerin insanların duygu durumları, hisleri ve modları üzerinde büyük etkileri olduğu uzun zamandır bilinmektedir. Özellikle sanatçılar, reklamcılar ve iç mimarlar tasarımlarını bu bilgi doğrultusunda oluşturmaktadırlar. Picasso’nun zamanında söylediği gibi “Renkler duyguları tetikleyen değişim ajanlarıdır”.

Renkler güçlü bir iletişim aracı olarak kabul edilir. Renklerin fizyolojik durumumuz üzerinde de etkili olduğu bilinmektedir. Belirli renklerin artmış kan basıncı, artmış metabolizma ile ilişkileri olduğu bulunmuştur.

Peki ya renkler bizi tam olarak nasıl etkiler?

Renklerin algılanması genellikle öznel bir durum olsa da bazı renklerin insanlar üzerinde yarattığı etkilerin evrensel olduğu görülmüştür. Sarı, kırmızı ve turuncu, sıcak renkler olarak bilinir ve yakınlık ve rahatlıktan, öfke ve düşmanlığa kadar birçok duyguyu etkilediği düşünülür. Öte yandan spektrumun diğer tarafında mavi, mor, yeşil gibi soğuk renkler bulunur. Bunlar sakinliği çağrıştırır. Aynı zamanda üzüntü ve ilgisizliğe de işaret edebilir. 

 

Kırmızı

Kırmızı genellikle heyecan verici ve hatta bazı durumlarda agresif bir renk olarak tanımlanır, ancak aşk ve rahatlığı da ifade edebilir. Genellikle kırmızı dikkat çekmek için kullanılır. Özellikle reklamlarda ve trafik işaretlerinde sıklıkla tercih edilmesinin nedeni budur. İştahı arttırdığı için birçok yemek markasında da ön planda olan renk kırmızıdır. Kişide daha hızlı olmayla ilgili dürtüleri tetikler. 

Kırmızının Kültürel Anlamları

  • Eski Roma’da kırmızı tanrıları giydirmek için kullanılırdı.
  • Hindistan, Çin ve Nepal’de gelinler geleneksel olarak kırmızı giyerler ve bunun iyi şans getirdiği düşünülür.
  • Japonya’da kırmızı bir kimono iyi şans ve mutluluğu temsil eder.
  • Hıristiyanlıkta kırmızı aşk, tutku ve fedakarlığı anlatır. 
  • Güney Afrikalılar kırmızıyı yas rengi olarak kullanır.
  • Türklerde ise kırmızı renk halk, ordu ve savaş geleneğinin sembolüdür.
  • Ayrıca Türklerde eskiden gelinlikler de kırmızıyken zamanla modaya uyularak beyaza dönülse de kına gecelerinde hala gelin kırmızı elbise giyer.

Mavi

Mavi dünyadaki en sakinleştirici renk kabul edilir. Bunun sebebi ise doğada mavinin birçok tonunun bulunmasıdır. Kimi zaman ise mavi soğuk, uzak hisleri tetikler. Birçok kişinin en sevdiği renk mavidir. Bu nedenle de tehdit edici olmayan, geleneksel bir renk kabul edilir. Şirketlerinde güven verici bir imaj oluşturmak isteyen çoğu kişi logoda mavi rengi tercih eder. Aynı zamanda yaratıcılığı arttıran bir renk olduğundan çalışma odalarında sıklıkla kullanılır. Her ne kadar genellikle olumlu kabul edilen bir renk olsa da mavinin iştah kapatma özelliği vardır. Bu nedenle bazı diyetisyenler kilo vermek isteyenlere yemeklerini mavi tabakta yemelerini önerir. 

Mavinin Kültürel Anlamları

  • Eski Mısır’da mavi rengin kötü ruhları kovduğuna inanılırdı. 
  • Irak’ta yasın rengi mavidir. 
  • Hıristiyanlıkta mavi renk kutsal kabul edilir ve Bakire Meryem’i temsil ettiği düşünülür.
  • Çin’de mavi ölümsüzlüğü semboller.
  • Türklerde ise mavi rengin nazarla ilişkili olduğuna inanılır. 

Yeşil

Yeşil renk doğayı temsil eder. Önemli bir renktir ve birçok anlam taşıyabilir. Özellikle tazelenme, doğurganlık ve büyüme ile ilişkilidir. Yeşile stresi azaltan, sakinleştiren, neşelendiren, sağlık veren gibi anlamlar yüklenir. Yeşilin bir diğer anlamı ise zenginlik, prestij ve parayı sembolize etmesidir. 

Yeşilin Kültürel Anlamları

  • Amerika’da yeşil dolar rengi olduğundan, en çok zenginliği temsil eder. 
  • Japonya’da ise yaşam ve doğumun rengi yeşil kabul edilir.
  • Çin’de bir adam yeşil şapka takıyorsa bu karısının onu aldattığını ifade eder. 
  • İran’da yeşil kutsal bir renktir.
  • İrlanda’nın ulusal rengi yeşildir.
  • İslam’ı temsil eden renk yeşil kabul edilir.
  • İngiltere’de Blackfriars köprüsü yeşile boyandıktan sonra bu köprüden atlayarak intihar edenlerin oranlarının %34 azaldığı bildirilmiştir. 
  • Eski dönemlerde büyük çoğunluğu hayvancılıkla geçinen, göçebe hayat yaşayan Türklerin hayatında otların yeşerme zamanı çok büyük rol oynamıştır. Bu yüzden de yeşil renge büyük bir önem verilmiştir.
  • Günümüzde Türkiye’de ise yeşil genellikle dini anlamlar içermektedir. 

Sarı

Sarı bütün renkler arasında mutluluğu sembolize eden renktir. Sarı, gün ışığı ve sıcak kumsallara dair sıcak bir rengi çağrıştırır. Zihinsel netlik, optimizm, mutluluk ve enerjiyi anlatır. İştahı arttırır. Metabolizmayı hızlandırır. Dikkati çeker. Bu nedenler sarının favori yemek restoranlarında sıklıkla kullanılmasını sağlamıştır. Aynı zamanda beyni, hafızayı uyarır. Bu nedenle de sarı odalarda çalışanların odaklanması daha iyidir. Vincent Van Gogh’un favori rengi olduğu bilinmektedir. Ancak fazla parlak sarı kaygıyı ve huzursuzluğu tetikleyebilir. 

Sarının Kültürel Tarihi

  • Çin’de sarı kraliyet ailesini temsil etmektedir. 
  • Hindistan’da sarı renk kutsal kabul edilir ve ilkbahar kutlamalarının rengidir. Aynı zamanda çiftçiler ile ilişkilendirilir. 
  • Avrupalılar sarıyı neşe, mutluluk ve umut rengi kabul ederler.
  • Fransa’da sarı kıskançlığı çağrıştırır. 
  • Amerika’da eskiden sarı aşkın rengi kabul edilirdi.
  • Budizm’de sarı bilgeliği anlatır. 
  • Japonya’da sarının anlamı ise cesareti vurgulamasıdır. 
  • Türklerde sarı renk hükmetmeyi, zenginliği ve bereketi temsil eder. 

Turuncu

Turuncu güçlü ve enerji veren bir renktir. Sarı ve kırmızı gibi dikkat çeker. Kişiler turuncuyu genellikle parlak, mutluluk ve enerji veren renk olarak tanımlarlar. Bazı durumlarda ise çok yorucu görülebilir. İnsanlar turuncuyu ya çok sever ya da tamamen nefret ederler. Zihinsel aktiviteyi düzenler. Sonbahar ile de ilişkilendirilir. 

Turuncunun Kültürel Anlamı

  • Hollanda’da turuncu kraliyet ailesini simgelemektedir. 
  • Budizm’de rahipler sarı-turuncu renklerde giyinir.
  • Japonya ve Çin’de turuncu mutluluk ve neşeyi temsil eder. 
  • Amerika’da turuncu ucuz eşyaları ve Cadılar bayramını simgeler. 

Mor

Morun ilk akla gelen çağrışımı zenginlik ve saygınlıktır. Doğada az bulunan bir renk olduğu için eski zamanlarda kumaşlardan elde etmesi zor olmuştur. Bu da morun daha masraflı ve özel bir renk haline gelmesini sağlamıştır. Mor renk günümüzde genellikle insanları sakinleştirmek amaçlı kullanılır. Leonardo da Vinci’ye göre mor ışık altında yapılan meditasyon normalden 10 kat daha etkili olmaktadır. Ancak bazı durumlarda bunun tam tersi şekilde kişilerde duygusal sorunları, derindeki korkuları da açığa çıkarabilir. Bu nedenle ruhsal konularda, astrolojide de oldukça yaygın kullanılır. 

Morun Kültürel Anlamları

  • Eski Roma’da mor kumaş çok pahalı olduğundan sadece zenginlere özgü bir renk olarak kullanılmaktaydı. 
  • Tayland’da mor yasın rengidir.
  • Ukrayna’da dayanıklılık, sabır ve güveni temsil eder. 
  • Çin kültüründe mor çeşitliliğin rengidir. 
  • Genel olarak ise mor renk ihtişamı, saygınlığı, asilliği ve kendine güveni temsil eder.

Pembe

Pembe renk aşk, kibarlık ve dişilik ile ilgili görülmektedir. Birçok kişi için pembe olan her şey kadınlığı çağrıştırır. Sevgililer Günü’nde her yerin pembe olması da aşkla kurulan bağlantı ile ilgilidir. Kendine değeri, eğlenceyi, mutluluğu simgeler. Genellikle insanlar üzerinde sakinleştirici etkisi olduğu düşünülür.  Ancak aşırı parlak pembeler, uyarıcı ve hatta huzursuz edici etki de yaratabilir. Kadınlık ile ilişkilendirildiği için koruyucu ve iyileştirici bir renk olarak görülür. Duygusal travma yaşamış kişilerde olumlu etkileri olduğu gözlenmiştir. 

Pembenin Kültürel Anlamları

  • Katoliklerde pembe eğlence ve mutluluğu temsil eder.
  • Kore’de güvenin rengi pembedir.
  • Birçok kültürde feminen bir renk olarak görülür. 
  • Belçika’da diğer kültürlerden farklı olarak erkek çocuğu çağrıştırır. 

Beyaz

Beyaz genellikle saf ve doğal kabul edilir. Güven ve temizliği temsil ettiği düşünülür. Açıklık, dürüstlük, iyileştiricilik ve pozitif olma ile ilişkilidir. Aynı zamanda kişinin yeni başlangıçlar yapması ve zihnini, bedenini, ruhunu temizlemesi ile bağlantılandırılır. Sakinleştirici ve güven veren özelliği nedeniyle doktor ve hemşireler beyaz rengi tercih ederler. Ancak beyazın aşırı kullanımı kişilerde boşluk ve yalnızlık hissi yaratabilir. Soğukluk, sıkıcılık ve mutluluktan uzak bir yaşam ile ilişkilendirilir. 

Beyazın Kültürel Anlamları

  • Birçok Doğu kültüründe beyaz ölüm ve yas ile ilişkilidir.
  • Tayland, Hindistan ve Burma’da beyaz bir fil kutsal kabul edilir.
  • Batı kültürlerinde beyaz bekareti temsil eder. Bu nedenle yeni gelinlere beyaz giydirilir. 
  • Beyaz aynı zamanda Müslümanlıkta saflığı temizliği ve melekleri çağrıştırır. 
  • İran’da beyazın Tanrı rengi olduğu düşünülürdü.
  • Yunanistan’da yatağa beyaz kıyafetlerle girmenin kişiye mutlu ve huzurlu rüyalar gördüreceği düşünülürdü.
  • Türklerde İslam öncesi dönemde beyaz ulu olmayı, adaleti ve gücü temsil etmekteydi. Devlet büyüklerinin özellikle savaşlarda bu rengi tercih ettiği bilinmektedir. 

Siyah

Gücü temsil eden siyah zamansız ve ağır bir renktir. Gizemi tanımlar ve bilinmezlik ile ilişkilendirilir. Baştan çıkarmayı, yüksek statüyü, ciddiyeti anlatır. Kişisel kontrolü ve bağımsızlığı simgeler. Birçok kültürde farklı ve sembolik anlamlar taşır. 

Siyahın Kültürel Anlamları

  • Aztek kültüründe rahipler siyah giyinirdi. Bu renk aynı zamanda savaşı da çağrıştırmaktaydı.
  • Mısır ve Roma’da siyah yas için kullanılırdı. O zamandan bu yana birçok kültürde siyah yas anlamına gelmektedir.
  • Batı kültüründe yanında siyah bir şey taşımanın kötü ruhlardan koruyacağına inanılırdı. 
  • Mısır’da siyah kedilerin kötü ruhları olduğu düşünülürdü.
  • Diğer kültürlerde siyah kediler genellikle kötü şans ile ilişkilendirilir.
  • Tayland’da siyahın kötülük, üzüntü ve kötü şans getirdiğine inanılmaktadır. 
  • Afrika ülkelerinde siyah, verimli toprağın ve yağmurla şişmiş bulutların rengine benzediği için bereketin rengidir.
  • Türk kültüründe ise, günlük yaşamda kullanılan “kara gün”, “kara büyü”, “kara kitap” gibi terimler olumsuz ifadeleri vurgulamaktadır .
  • Siyah rengin Türk mitolojisinde olumludan olumsuza çok değişik anlamlarda kullanıldığı bilinmektedir.

 

 

Kaynaklar

Çalışkan, N. (2014). Farklı Kültürlerde ve Eğitimsel Süreçte Renklerin Dili, KEFAD, 15:3, 65-89

The Power of Colors: Meanings, Symbolism, and Effects on the Mind

https://www.verywellmind.com/color-psychology-2795824

 

Bir önceki yazımız olan Yalancının Beden Dili başlıklı makalemizde beden dili ve yalan hakkında bilgiler verilmektedir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here