Ana sayfa Genel Stres Beyindeki Hareket Merkezlerine Zarar Verir

Stres Beyindeki Hareket Merkezlerine Zarar Verir

54
https://pixabay.com/tr/photos/sporcu-bisiklet-spor-bisiklet%c3%a7ilik-5055367/
Bu içerik, Klinik Psikolog Esra Sarıçamlık tarafından hazırlanmıştır.

Fareler ile yapılan çalışmalarda stres, hareketlerin öğrenilmesi üzerinde olumsuz bir etkisi olduğu vardır. Bonn Üniversitesi’nde yapılan araştırmaya göre, kemirgenlerin nöronları stres sonrasında diğer nöronlarla olan bağlantılarının bir kısmını kaybediyor. Bu hayvanlar aynı zamanda hareket eksikliği de geliştirmiştir. Sonuçlara göre, depresyon gibi stresle ilişkişi hastalıkların erken teşhisi ve daha iyi tedavisi için faydalı olabilir. Ayrıca stresin beyinde, muhtemelen kalıcı izler bıraktığını da belgeliyorlar. Çalışma Translational Psychiatry dergisinde yayınlandı.

Kronik stresli insanlar genellikle motor becerilerinde, örneğin daha zayıf ince motor kontrolü gibi anormallikler göstermektedirler. Bununla birlikte, bu semptomların nasıl ortaya çıktığı şimdiye kadar pek çalışılmamıştır.

Araştırmacılar, stresli durumdan sonra, incelenen nöronlar sinapslarının bir kısmını kaybettiğini kaybolan sinapslar diğer sinir hücreleriyle olan temaslardır. Öğrenme süreçleri sırasında genellikle yeni sinapslar oluşturulur veya var olanlar güçlendirilir. Bunun yerine, stresli kemirgenler temaslarının yüzde 15’ini kaybetti.

Aynı zamanda, hayvanlar motor öğrenme eksiklikleri geliştirdikleri gözlenmiştir.  Örneğin, bir pençe ile bir gıda peletini kavramaya ve ağızlarına taşımaya çalışmak zorunda kaldılar. Vahşi doğada, fareler bunu yapmak için her iki pençeyi de kullanırlar, bu yüzden bu beceriyi yeniden öğrenmeleri gerekiyordu. Stressiz kontrol grubu, beş gün sonra yüzde 30’luk bir başarı oranı elde etti. Ancak stresli kemirgenler, yalnızca her onuncu denemede yiyecekleri almayı başardılar.

Farelerin strese karşı duyarlılıkları farklılık göstermiştir. Bazıları birkaç günlük stresten sonra neredeyse hiç anormallik geliştirmezken dayanıklı olarak kabul edilirler. Şaşırtıcı bir şekilde, bu sağlam hayvanlar, tek elle kavramayı öğrenmede daha hassas akranlarıyla benzer zorluklar yaşadı. Valentin Stein, “Bu nedenle, motor testlerin, depresyon gibi stresle ilişkili bozuklukları, diğer belirtiler ortaya çıkmadan önce saptamak için çok uygun olması mümkün olduğunu belirtmiştir.

Dirençli hayvanlar bile bağışık değildir

Ayrıca dirençli hayvanlarda bile stres olayından sonra sinaps sayısı azalmıştır. Bununla birlikte, strese duyarlı akranlarından farklı olarak, etkilenen nöronlar iyileşti: bir buçuk hafta sonra, sinaps sayısı yine stres olayından öncekine benzediği ve stresli olmayan kontrol hayvanlarındakine benzerdi. Aynı zamanda Transdisipliner Araştırma Alanı (TRA) “Yaşam ve Sağlık” üyesi olan Stein, “Yine de, çok uzun veya çok sık olursa psikolojik stres de kalıcı izler bırakabileceği konusunda endişesini dile getirmiştir.

Araştırma grubu ayrıca beyin ve omurilik çevresinde dolaşan sıvıyı da inceledi. Parkinson veya Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklarda normal olarak tespit edilebilen belirli proteinler buldular. Dr. gelner, “Bu nedenle, depresyon gibi stresle ilişkili psikiyatrik hastalıkların da nöronların bozulmasıyla ilişkili olduğuna inandıklarını ifade etmiştir. “Buna göre, çocukların giderek daha fazla maruz kaldığı uzun süreli stres, potansiyel olarak beyinde ciddi hasara neden olur.”

 

Kaynakça:
  1. Anne-Kathrin Gellner, Aileen Sitter, Michal Rackiewicz, Marc Sylvester, Alexandra Philipsen, Andreas Zimmer, Valentin Stein. Stress vulnerability shapes disruption of motor cortical neuroplasticityTranslational Psychiatry, 2022; 12 (1) DOI: 10.1038/s41398-022-01855-8

 

Bir önceki yazımız olan Kelimeler Arası Ekstra Boşluklar Okuma Hızını Arttırabilir başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here