Bu içerik, Klinik Psikolog Öznur Büber tarafından hazırlanmıştır.
Tikler, istem dışı belirli kas gruplarında meydana gelen, yineleyici, ritmik olmayan hareketler olarak tanımlanmaktadır. Genellikle erken yaşlarda görülmekte birlikte en sık görüldüğü yaşlar ise, 6-7 yaş ve 11-13 yaşları arasıdır. En sık görülen tikler arasında, göz
kırpma, kaş kaldırma, dudak, burun oynatma sayılabilir. Aynı anda birden fazla tikte görülebilir. Kompleks tikler arasında, yüzde görülen mimikler, aynı sözü tekrarlama olarak da
görülebilir.Tik bozukluğunun nedenleri tam olarak anlaşılamamış olmakla birlikte tiklerin oluşumunda genetik ve çevresel etkenlerin rol oynadığı düşünülmektedir. Olası bazı nedenler; beyin
kimyasallarının kaynaklı genetik faktörler olabilir. Çevresel faktörlerde ise; stres, duygu ve düşüncelerin ifade edilememesinden kaynaklı sinir sistemindeki gerilim olabilir. Çocuğun hayatında olan herhangi zorluk (güvensiz kaygı veren ortam, davranışlarının eleştirilmesi, aile içi sorunlar) veya yeni uyum sağlaması beklenen durumlar (taşınma, kardeş doğumu, okul değişimi vs.) olabilir.
Tik Çeşitleri
1. Geçici tikler, tekil veya çoğul motor ve/veya vokal tiklerden oluşur. Bir yıldan uzun
sürmeyen, her gün artmalar ve azalmalarla gözlenebilen basit tiklerdir. Birçok olguda, Stres
ve çevresel faktörler etkilidir.
2. Kronik motor ya da vokal tikler, bir yıldan daha uzun sürmektedir. Tiklerin olmadığı dönem
üç aydan daha azdır. Vokal tikler, burun çekme, boğaz temizleme gibi duyulabilen tikler iken,
motor tikler kaş kaldırma, göz kırpma, baş sallama, omuz silkme gibi görülebilen tiklerdir.
Neler yapılabilir?
Öncelikle söylenmelidir ki; ‘‘tik yapıyorsun, yine yapıyorsun, yapma, başladın yine, yapınca çok çirkin oluyorsun, yaparsan hasta olursun, ameliyat olmak zorunda kalırsın, tut
kendini kontrol et’’ vs gibi ifadeleri kullanmak işleri daha kötüye götürmekten başka bir şey yapmayacaktır. Onun kontrolünde olmayan bir şeyi yine kontrol ettirmeye çalışmak daha
fazla gerilmesine ve aslında daha fazla tiklerini yapmasına neden olacaktır. Tikleri olan bir çocuğa sahip olmak ve bununla kalmak ebeveynlerin baş etmesi gereken bir durumdur.
Bunun için destek alınabilir. Çocuğa sevildiği hissettirilerek, olumlu benlik algısı ve kendine güven duygusunun geliştirilmesi sağlanmalıdır. Çocuğun benlik saygısının arttırılması, aile içi
ilişkilerin iyileştirilmesi, stresin azaltılması önemlidir. Duygu ve düşüncelerinin rahatlıkla ifade edildiği ve bu ifadeleriyle de kabul gördüğünü, değer gördüğünü hissetmesi oldukça önemlidir. Bunun yanında tikleri söndürmede aile, öğretmen ve iş birliği içinde olması önemlidir. Anne, baba, öğretmenin çocuğa destek olması, çocuğun tiklerinin istemli olmadığını kabullenmesi gereklidir. Çocuğun tikleri, içsel çatışma ve gerilimden kurtulma
çabası içerisinde olduğunu gösterir. Bu yüzden kas gevşetme egzersizleri, nefes egzersizleri öğretmek ve bu anlarda yapmak faydalı olacaktır.
Farkındalığın artması adına tik bozukluğu için bir video önerilir: Brad Cohen… Gerçek bir
motivasyon hikayesi https://www.youtube.com/watch?v=4YRfes-h_TE
Bir önceki yazımız olan Sağlıklı Beslenme Takıntısı: Ortoreksiya Nervoza Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.
