Ana sayfa Genel Yaşlılık Dönemi

Yaşlılık Dönemi

222

Hayatımızın her alanında büyük değişiklikler yaşadığımız bir süreç olan yaşlılık dönemi, bireyin yaşamında meydana gelen değişikliklere uyum sağlaması ve süreci sağlıklı geçirebilmesi için oldukça önemlidir.

Yaşlılık genel olarak bireyler için kendi kendilerine yetemedikleri için bağımsızlıklarını kaybettiği dönem olarak algılanır. Böylelikle yaşlı birey yardım aldıkça zaman içerisinde itaatkâr ve boyun eğen bir rol üstlenir. Bu sırada ebeveyn ve çocuk için roller tersine döner; çocuklar gün geçtikçe bağımsızlaşırken, ebeveynler daha da bağımlı hale gelir.  Özetle yaşlı bireyin değişen rolleri kabul etmesi, gerçekleri anlayabilmesi ve bazı gelişimsel görevleri yerine getirememesi yaşlılık surecine olan uyumu engellemektedir. 

Tüm bu rol değişimlerinin ana sebebi ise kişinin biyolojik yapısında meydana gelen değişikliklerdir. Tat alma, koklama, dokunma, görme ve işitme olmak üzere yaşlanma sürecinde duyumsal değişiklikler ortaya çıkar ve bu değişiklikler kişinin yaşam tarzını önemli ölçüde etkiler. Kişi zamanla iletişim kurmada, çeşitli aktivitelerden zevk almada, sosyal etkileşimlerde problem yaşamaya başlar ve ardından bu süreç kişinin giderek yalnız kalmasına doğru ilerler. Oluşan bu değişiklilerle birlikte kişide normal bir zamanda vereceği tepkilerden çok daha farklı tepkiler ortaya çıkabilir. Bu ruh hallerinden bazıları; 

  • Korku
  • Kendi köşesine çekilme
  • Engellenmişlik hissi
  • Öfke
  • Rahatsızlık
  • Karışıklık
  • Şüphe ve kendini tanıyamama
  • Uyum gösterme çabaları

Bunların yanı sıra yaşlılık süreci ile birlikte sinir sistemiyle ilişkili hareket kabiliyetlerinde de değişiklik meydana gelir. 65 yaşa kadar bu değişiklikler kişiyi en az seviyede etkilerken, 65 yaş üzerinde fiziksel olarak kişilerin hızları iyice azalır. Hareket kabiliyetindeki azalma özellikle hızlı hareket etmek gereken işlerde yaşanan kaza oranlarının fazlasıyla artmasına sebep olur. Bu tür değişikliklerin yol açtığı problemleri en aza indirmek için ilk olarak genç yaştan başlayarak aktif bir yaşam tarzını benimsemek gereklidir. Bununla birlikte yaşlılık döneminde meydana gelecek sorunları azaltmak için; sigara kullanımı bırakılmalı, iyi beslenilmeli ve fiziksel aktiviteye önem verilmelidir. 

Peki ya Kronik Hastalıklar?

Kronik rahatsızlık tanısı alan kişilerin çoğu hafif ya da orta derecede yetersizliğe sebep olan kronik rahatsızlıklara sahiptir; örnek olarak yüksek tansiyon veya şeker hastalığını söyleyebiliriz.  Ancak yaşlıların ufak bir kısmı ağır derecede yetersizliğe neden olan (tek başına yürüme, banyo yapma, giyinme ve yemek yeme gibi) kronik rahatsızlıklar yaşamaktadırlar. Tüm bunlar kişinin bağımsız yaşamasını engellemektedir. 

Araştırmalar kronik rahatsızlıklarla başarılı bir şekilde mücadele eden kişilerin ortak özelliklerini şu şekilde sıralamıştır;

  • Yüksek özgüven
  • Güçlü ve zayıf yönlerini tanıma
  • Başarılarından hoşnut olma
  • Amaçlarını yitirmeme
  • Sosyal destek
  • Bakım veren ile iyi bir iletişime sahip olma
  • Bakım veren ile paylaştıkları güven duygusudur. 

Öneriler

  • Sorumluluk alın, ancak bunlar gücünüzü aşmasın. 
  • Yaşadığınız mevcut sorun/rahatsızlık ile ilgili tedavi, ilaçlarınız ve yan etkileri hakkında bilgi toplayın.
  • Rahatsızlığınız nedeni ile neler yapıp yapamayacağınızı öğrenin.
  • Rahatsızlık nedeni ile kaybettiklerinizi belirleyin ve tekrar kazanmak için alternatif yollar geliştirin. 
  • Kaygı ile başa çıkmak için profesyonel yardım alın. Terapi sürecinde düşüncelerinizi gözlemleyerek kısır döngünüzü kırın. Örneğin, kronik yorgunluk bezginliğe neden olur. Bezginlikse işe yaramama duygusunu ortaya çıkartır ve yorgunluk hissini arttırır. Kişi böylelikle daha da fazla işe yaramaz ve mutsuz hisseder. Bu döngüden kurtulmak ve ruh halinizi iyileştirmek için bir profesyonel ile birlikte yaşlılık için daha gerçekçi baş etme stratejileri oluşturabilirsiniz. 

 

 

Kaynakça 

  • Karancı, Nuray – Gençöz, Faruk – Bozo, Özlem. 2007. Psikolojik Sağlığımızı Nasıl Koruruz? II “Yetişkinlik ve Yaşlılık”, ODTÜ Yayıncılık, Ankara.

Bir önceki yazımız olan Yalancının Beden Dili başlıklı makalemizde beden dili ve yalan hakkında bilgiler verilmektedir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here