Ana sayfa Genel Bağımlılığı Etkileyen Kişilik Özellikleri Var mıdır?

Bağımlılığı Etkileyen Kişilik Özellikleri Var mıdır?

148
https://pixabay.com/tr/photos/alkoghol-narkomaniia-2714482/

Kişilik, bireyin kendisine özgü olan ve onu başkalarından ayırt eden özellikleri içerir. Bu özellikler, kişinin bilme-düşünme-algılama biçimi, belli durumlarda belli duygusal tepki gösterebilme yetisi ve engellenmeler karşısında başa çıkma düzenekleridir.

Bağımlılarda tek bir kişilik özelliği tanımlanamamıştır. Ancak kişilerin bazı mizaç özelliklerinin bağımlılıkta önemli rol oynadığı düşünülmektedir. Heyecan arayışı, dürtüsellik, sosyal uyumsuzluk gibi bazı özellikler kişilerin bir maddeye başlamalarına neden olabilmektedir.

Sadece belli kişilik özellikleri olan insanlar bağımlı olmaz, herkes bağımlı olabilir. Kişilik özellikleri ile bağımlılık arasında doğrudan bir neden sonuç ilişkisi kurulamaz. Ancak aşağıdaki bazı özellikler, bağımlı popülasyonunda sıklıkla görülen kişilik özellikleridir:

Düşük Engellenme Eşiği

Engeller ve sorunlar karşısında kolaylıkla kırılan insanlar, bu özelliklerinden dolayı daha da fazla engellenme yaşarlar. Bu kişiler isteklerinin derhal yerine gelmesini isterler, gecikirse de yıkım yaşarlar. Kişinin sıkıntı hissini azaltma isteği ön plandadır. Madde kullanarak kendilerini iyi hissetme, maddenin yarattığı iyilik halinden ziyade olumsuz duyguların yaşanmasından kaçınmaya yöneliktir. Yani bu kişiler stresten kaçınmak için maddeye sarılmaktadır. Genellikle kaygılı kişilerdir.

Dürtüsellik (İmpulsivite)

Dürtüsellik, anlık hislerle, düşünmeksizin hızla eyleme geçme, yeterince düşünmeden davranma olarak tanımlanır. Hızlı araba kullanmak, aşırı alışveriş yapmak, kendine ya da çevreye zarar vermek, birden öfkelenmek, bir şey anlatılırken söz kesmek dürtüsel davranışlara örnektir.

Dürtüsel davranan kişiler ilk bakışta spontan davranışlarından ötürü eğlenceli görülebilirler, ancak bu kişilik özelliğinin negatif bir tarafı vardır. Dürtüsel kişilikler bir karar alırken potansiyel risk hakkında düşünmezler. İçinde oldukları anda o fikir iyi gelirse, direkt onu uygulamaya koyulurlar. Bu nedenle de büyük ödülleri bekleyemezler, doğrudan gelen küçük ödüllerle yetinirler.

Dürtüsellik, bağımlı kişilerle yapılmış araştırmalarda en yaygın görülen kişilik özelliği olmuştur. Hatta bu kişilerin neredeyse %25’inin dürtüsel olduğu kabul edilmektedir.

Heyecan Arama Davranışı ve Risk Alıcı Davranışlar

Madde kullanımını tetikleyen önemli özelliklerden biri, kişinin yaşamında riskleri göze alması ve riskleri bilinçli olarak tercih etmesidir. Herkes heyecanı sever, ancak bu kişiliklerde aşırı ekstrem sporlar yapmak, çok sesli partilere gitmek veya yeni insanlarla tanışmak yaşam biçimidir. Beyindeki dopamin seviyesi yüksek olan bu kişiler, bu heyecanı hissetmek ve dopamin salınımını sağlamak için daha yoğun deneyimlere ihtiyaç duyarlar. Bu yüzden de risk içeren davranışlar sergilerler.

 

 

Kaynaklar

https://americanaddictioncenters.org/the-addiction-cycle/traits-of-an-addictive-personality

Ögel, K. (2017). Bağımlılık ve Tedavisi Temel Kitabı, IQ Yayınları

Bir önceki yazımız olan Yalancının Beden Dili başlıklı makalemizde beden dili ve yalan hakkında bilgiler verilmektedir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here